Trùm dầu mỏ giúp Mỹ đạt 'thỏa thuận lớn nhất lịch sử' với Venezuela

Dù vướng nhiều rắc rối pháp lý, doanh nhân Betancourt trở thành cầu nối giúp chính quyền Tổng thống Trump đạt thỏa thuận dầu mỏ với Venezuela.

Trong suốt một thập kỷ, trùm dầu mỏ Venezuela Alejandro Betancourt, 46 tuổi, trở thành nghi phạm rửa tiền bị giới chức Mỹ và châu Âu điều tra, trong đó có vụ án liên quan cáo buộc biển thủ hàng tỷ USD từ tập đoàn dầu khí quốc doanh Venezuela PDVSA.

Tuy nhiên, sau khi Mỹ hồi tháng 1 mở chiến dịch bắt tổng thống Venezuela Nicolas Maduro tại Caracas, vai trò của Betancourt thay đổi. Giới chức Mỹ đã liên lạc với doanh nhân này, đề nghị ông hỗ trợ đàm phán về dầu mỏ với chính quyền lâm thời Venezuela do Tổng thống lâm thời Delcy Rodriguez đứng đầu.

Đến ngày 28/8, Tổng thống Donald Trump công bố "thỏa thuận dầu mỏ lớn nhất trong lịch sử thế giới" với Venezuela, theo đó Mỹ sẽ nắm 35% cổ phần trong một công ty khai thác dầu tại quốc gia Nam Mỹ và có quyền tiếp cận nguồn trữ lượng khoảng 65 tỷ thùng.

Công ty đó chính là North American Blue Energy Partners (NABEP) của Betancourt, đăng ký trụ sở tại Barbados.

Washington Post dẫn nguồn thạo tin nói Tổng thống Trump ban đầu định theo đuổi cách tiếp cận khác. Ông tuyên bố Mỹ sẽ "điều hành" Venezuela và đề xuất để chính phủ Mỹ trực tiếp nắm cổ phần tại PDVSA. Tuy nhiên, kế hoạch này khiến nội các Mỹ lo ngại.

Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright cho rằng Mỹ nên khuyến khích các tập đoàn dầu khí lớn tham gia vào ngành dầu mỏ Venezuela. Số khác lo ngại về những rào cản pháp lý nếu Mỹ trực tiếp sở hữu cổ phần một doanh nghiệp nhà nước Venezuela và cho rằng Betancourt có thể giải quyết bài toán này.

Doanh nhân có nhiều mối quan hệ chính trị

Betancourt sinh năm 1980 trong một gia đình trung lưu tại thủ đô Caracas. Ông tốt nghiệp Đại học Suffolk ở Boston, Mỹ, trước khi trở về Venezuela làm ăn và hiện sở hữu khối tài sản ước tính 2,6 tỷ USD.

Betancourt cho rằng thành công của ông đến từ "tinh thần doanh nhân". Tuy nhiên, truyền thông Venezuela cho rằng còn có một yếu tố nữa là những mối quan hệ Betancourt gây dựng khi còn học tại trường tư thục tôn giáo Instituto Cumbres de Caracas.

Nhà báo Venezuela Alek Boyd cho biết tại trường Instituto Cumbres de Caracas, Betancourt kết bạn với Javier Alvarado Pardi, con trai của chủ tịch công ty điện lực Caracas, thứ trưởng năng lượng và lãnh đạo PDVSA.

"Năm 2009, giữa lúc Venezuela rơi vào khủng hoảng điện nghiêm trọng, Alvarado giới thiệu Betancourt cùng các đối tác với cha và đảm bảo rằng họ có thể giải quyết vấn đề, dù không có nhiều kinh nghiệm về điện", ông Boyd nói.

Nhờ vai trò cầu nối của Alvarado, Derwick Associates, công ty do Betancourt đồng sáng lập, nhận 12 hợp đồng với tổng trị giá 5 tỷ USD từ chính phủ Venezuela mà không qua đấu thầu. Venezuela sau đó cho phép Derwick Associates mở rộng hoạt động sang lĩnh vực dầu mỏ rồi vươn ra nước ngoài.

Giữa thập niên 2010, Betancourt mua cổ phần tại công ty kính mắt Tây Ban Nha Hawkers, trở thành cổ đông lớn nhất và giữ chức chủ tịch vào năm 2016. Ông cũng đầu tư vào các tổ chức ngân hàng tại Thụy Sĩ và châu Phi. Mạng lưới kinh doanh của Betancourt ước tính gồm khoảng 50 công ty tại 16 quốc gia.

Sự nghiệp của Betancourt cũng đi kèm nhiều rắc rối pháp lý. Những năm gần đây, cơ quan tư pháp tại Tây Ban Nha, Thụy Sĩ, Andorra và Mỹ đã mở các cuộc điều tra nhằm vào Betancourt với cáo buộc liên quan nhiều vụ tham nhũng có liên hệ với PDVSA.

Năm 2025, doanh nhân này gây chú ý khi bị cảnh sát Anh bắt giữ hai lần tại London, theo lần lượt theo một lệnh bắt từ giới chức Tây Ban Nha vào tháng 9 và từ Thụy Sĩ vào tháng 11.

Tuy nhiên, đây cũng là thời điểm chính quyền Tổng thống Trump bắt liên lạc với Betancourt. Mỹ hồi tháng 6 cấp cho Betancourt thị thực có thời hạn một năm, cho phép nhập cảnh nhiều lần.

Thụy Sĩ đã rút yêu cầu dẫn độ Betancourt, qua đó các hạn chế đi lại mà giới chức Anh áp dụng với ông cũng được dỡ bỏ. Các công tố viên liên bang ở Miami, bang Florida những tháng gần đây cũng khép lại cuộc điều tra với Betancourt.

Mối quan hệ ngày càng gắn bó với Mỹ

Các nguồn thạo tin cho biết Betancourt đã tận dụng mạng lưới quan hệ tại Venezuela để thu thập tin tình báo, giúp Mỹ chặn các tàu thuộc diện bị trừng phạt vận chuyển dầu Venezuela.

Khi ông Maduro bị bắt hồi tháng 1, Betancourt đóng vai "cảnh sát tốt" của Washington. Trong khi giới chức Mỹ đưa ra cảnh báo nếu bà Rodriguez không hợp tác, Betancourt đưa ra những lời trấn an, trong đó có cam kết về an toàn cá nhân cho bà.

Betancourt sau đó tác động đến các quyết định của chính phủ Venezuela, đặc biệt trong lĩnh vực dầu mỏ. Một quan chức Venezuela có quan điểm ủng hộ Betancourt nói doanh nhân này "giống như là bộ trưởng kinh tế".

Bước ngoặt tiếp theo đến với Betancourt vào tháng 3, khi ông nhận cuộc gọi từ Mauricio Claver Carone, cựu đặc phái viên của Nhà Trắng về Mỹ Latin. Carone đề nghị Betancourt hợp tác với chính phủ Mỹ trong một kế hoạch mới tại Venezuela.

Phía Mỹ lưu ý với Betancourt rằng để tiếp cận những mỏ dầu lớn hơn, ông sẽ phải nhượng một phần NABEP cho Washington. Chính phủ Mỹ cũng sẽ có tiếng nói trong hoạt động quản trị doanh nghiệp. Betancourt đáp lại rằng ông sẵn sàng tham gia.

Ông Trump ngày 28/8 công bố thỏa thuận với Venezuela, theo đó chính quyền bà Rodriguez trao cho NABEP quyền khai thác 17 mỏ dầu trong thời hạn 100 năm, với tổng trữ lượng khoảng 65 tỷ thùng. Chính phủ Mỹ nhận 35% cổ phần NABEP, đồng thời có quyền mua 20% sản lượng với giá tương đương chi phí sản xuất.

Thương vụ dự kiến thu hút gần 100 tỷ USD vốn tư nhân vào Venezuela.

Trong cuộc phỏng vấn với nhà báo Venezuela Sergio Novelli gần đây, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio đã đưa ra ba lý do để giải thích việc Washington lựa chọn Betancourt làm đối tác. Đó là Betancourt "có thành tích trong việc khai thác dầu, không bị Mỹ điều tra và ủng hộ mạnh mẽ phe đối lập".

Tổng thống lâm thời Rodriguez ngày 3/9 cũng lên tiếng bênh vực Betancourt, khẳng định ông hiện không đối mặt cáo buộc nào ở Venezuela hay Mỹ.

Với những người đã theo dõi sự nghiệp của Betancourt trong nhiều năm, họ đều hiểu rằng doanh nhân này là một người rất khôn khéo. "Ông ấy luôn tìm được cách xuất hiện đúng nơi, đúng lúc để tránh rắc rối và kiếm tiền", theo nhà báo Boyd.

Như Tâm (Theo Washington Post, BBC, CNN)